رسول اکرم(ص) : هر كس امر بمعروف و نهى از منكر نمايد، جانشين خدا در زمين و جانشين رسول اوست.

رسم قدیم میلاجرد: مراسم کوسه بر نشین (میر نوروزی) در میلاجرد قدیم+تصاویر

نمایش خبر : 574 | تاریخ انتشار : 10 بهمن 1396

به گزارش سلام کمیجان، یکی از رسوم قدیم شهر میلاجرد مراسم کوسه برنشین (میر نوروزی) است. در دوران قدیم رسم بر این بود که در روز چلّه کوچک (چهل روز از فصل زمستان گذشته) چوپانان هر محلّه با پوشیدن لباس‌های خاص به خانه اهالی می‌رفتند و با اجرای نمایش‌های شاد از اهالی درخواست کمک می‌کردند تا بتوانند ۵۰ روز باقی مانده از سال را سپری کنند.

برای اجرای نمایش چوپان، لباس چوپانی را بر تن کرده و صورت خود را با یک کلاه نمدی که دو سوراخ به جای چشم و سوراخی دیگر به شکل دهان بر روی آن بریده شده بود، می‌پوشاند و از بوته خار سفید (آغ بوتـّا) به‌جای موی بر سر و ریش می‌بندد و در نقش «کوسّا» («کوسا سقّل» مردی که بر گونه خود مو ندارد و فقط روی چانه‌اش کمی مو روئیده باشد) به عنوان شخصیت محوری نمایش ظاهر می‌شود.

شخصیت دیگر این نمایش «شاصنم» (شاه صنم) است که نقش زن «کوسّا» را ایفا می‌کند. او نیز با پوشیدن لباس زنانه و بستن زیورآلات غیر متعارف مانند زنگوله و غیره به دست و پاهای خود، نمایش را اجرا می‌کند.

همراه این دو شخصیت اصلی، افراد دیگری همچون دایره زن، آواز خوان، حمّال وغیره برای اجرای نمایش کمک می‌کنند.

بعد از آماده شدن گروه با ساز و آواز در کوچه و محله‌ها به راه می‌افتند. «کوسّا» و «شاصنم» رقص کنان وارد خانه اهالی شده و به اجراء نمایش می‌پردازند.

این گروه در ابتدای ورود به هر خانه اول به طرف آغل یا طویله می‌روند و با زدن ضربه به در طویله این بیت را همراه ساز و دُهل یا دایره می‌خوانند، نه قالدیُ نه قالدِ قیرخ گِدّه اله قالده (چه مانده، چه مانده چهل رفت پنجاه مانده) و بدین گونه آمدن بهار را نوید داده و به احشام قول می‌دهند تا پنجاه روز دیگر آن‌ها را از آغُل‌های تنگ و تاریک به دامن سر سبز دشت و صحرا خواهند برد.

سپس به محل زندگی خانواده می‌روند و در صحن خانه به اجراء رقص و نمایش می‌پردازند. آن‌ها شادی و نشاط را به اهل خانه هدیه می‌دهند، در تمامی این مدّت دایره زن و آوازخوان با خواندن اشعار طنز «کـُسـّا» را ترغیب به رقص و پایکوبی می‌کنند. تمامی حرکات «کـُسـّا» و «شاصنم» با پانتومیم بدون آنکه کلامی بر زبان جاری کنند اجراء می‌شود و با زبان نشاط در قبال شادی که دادند مایحتاج خود را طلب می‌کنند.

بخشی از اشعاری که در این مراسم خوانده می شود بدین قرار است:

کُـسـّا گلیب هاوادان، بُرکودو یل قوادان (کوسه به هوای انعام آمده کلاهش را ببینید! از بینوایی باد می‌لرزاندش)

کُـسـّا نی، پایون ورین اُویز اُلسون آبادان ( پس از داشته‌های خود سهمی به کوسه بدهید خانه شما آباد باد.)

این اشعار در چندین بند متفاوت خوانده می‌شود و نمایش «کوسا» ادامه می‌یابد اما صاحب خانه از دادن پول یا هدیه دیگر خودداری می‌کند تا مدت بیشتری از نمایش لذت ببرد. کوسه متوجه می‌شود از ساز و آواز کاری ساخته نیست و صاحب خانه به این زودی‌ها راضی نمی‌شود، به «شاصنم» می‌فهماند تا بمیرد. به ناگاه صنم نقش زمین می‌شود در این هنگام «کـُسـّا» رقص خود را با غم و اندوه در هم می‌آمیزد و دور «شاصنم» می‌چرخد، هم زمان با حرکات «کـُسـّا» آواز خوان، می‌خواند:

شا صنم  اُلمـَه منم اُپـَرَم دیشلَ منم (شاصنم نمیر، این من هستم می‌بوسمت گازت نمی‌گیرم )

شا صنم قورخ ما منم اُپـَرَم دیشلَ منم (شاصنم نترس این من هستم می‌بوسمت گازت نمیگیرم)

و همچنین ابیات دیگری که بعضأ فی البداهه از زبان آواز خوان جاری می‌شود.

در حالی که آواز خوان شعر می‌خواند «کـُسـّا» دور و برِ صنم می‌چرخد در نهایت قدّ و قواره صنم را وجب می‌کند و به صاحب خانه می‌فهماند حالا که چیزی به ما ندادی و صنم منُ دق مرگ شد، لااقل خرج کفن و دفنش را بده، می‌بینی که هیچ در بساط ندارم.

این مرحله، اوج نمایش است صاحب خانه که حسابی لذت برده است «کـُسـّا» و همراهانش را با پرداخت پول، گندم و مایحتاج دیگر خوشنود می‌سازد. حمّال گندم و آذوغه‌هایی را که از  صاحب خانه گرفته در توبره یا خورجین می‌ریزد، و آواز خوان به نشانه قدردانی و سپاس، به نسبت موقعیت مالی و طبقاتی اشعاری در وصف صاحب خانه می‌خواند و بار دیگر فضای نمایش شاد می‌شود.

«کـُسـّا» رقص شادمانه انجام داده و در یک فرصت مناسب با لگد به پهلوی «شاصنم» می‌کوبد صنم در می‌یابد کلک آنها گرفته و باید برخیزد. به ناگاه جستی می‌زند و هم‌پای «کـُسـّا» به رقص و پایکوبی می‌پردازد. و همراه با گروه از خانه خارج می‌شود تا به خانه دیگری بروند. (این برنامه تا غروب ادامه می‌یابد).

 

 انتهای پیام/

دیدگاه کاربران
دیدگاهی توسط کاربران ثبت نشده است .

اطلاعات

ارسال نظر به این پست پس از 10 روز پس از انتشار امکان پذیر می باشد
منشور اخبار
salamup.ir
telegram
nashrkhabar.ir